Σεμινάριο για Γεωργία και Διατροφή στο ΚΠΕ Αρχανών

Διήμερο Σεμινάριο Επιμόρφωσης διοργανώνεται από το ΚΠΕ Αρχανών με θέμα «Γεωργία, Διατροφή, Ποιότητα Ζωής και Εκπαίδευση για την Αειφορία» από τις 8 έως τις 9 Μαΐου 2009.
Σκοπός του Σεμιναρίου είναι η ενημέρωση, ο προβληματισμός και η διατύπωση απόψεων, στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιούνται για το Θεματικό Έτος 2008 - 09 «Γεωργία, Διατροφή και Ποιότητα Ζωής», που είναι αφιερωμένο από την UNESCO στο συγκεκριμένο θεματικό περιεχόμενο.
Αναλυτικό πρόγραμμα του σεμιναρίου, που περιλαμβάνει τόσο θεωρητικό μέρος, όσο και βιωματικά εργαστήρια αλλά και δραστηριότητες στην Παλαιά Αγορά των Αρχανών με θέμα την κρητική Διατροφή σε συνεργασία με το Δήμο Αρχανών στην ιστοσελίδα του ΚΠΕ Αρχανών http://kpearchanon.gr/ .
Στο σεμινάριο μπορούν να συμμετέχουν συνολικά σαράντα (40) εκπαιδευτικοί Α/θμιας Εκπαίδευσης από τους Νομούς της Κρήτης. Αναλυτικότερα:
– Δεκαπέντε (15) εκπαιδευτικοί Α/θμιας Εκπ/σης από το Ν. Ηρακλείου
– Έξι (6) εκπαιδευτικοί Α/θμιας Εκπ/σης από το Ν. Ρεθύμνης
– Δεκατρείς (13) εκπαιδευτικοί Α/θμιας Εκπ/σης από το Ν. Λασιθίου
– Έξι (6) εκπαιδευτικοί: Α/θμιας Εκπ/σης από το Ν. Χανίων.
Οι ενδιαφερόμενοι Εκπαιδευτικοί θα πρέπει να υποβάλλουν αίτηση συμμετοχής στους Υπεύθυνους Περιβαλλοντικής Α/θμιας Εκπαίδευσης του Νομού τους, το αργότερο μέχρι την Τετάρτη 29 Απριλίου 2009. Εξαίρεση, αποτελούν οι εκπαιδευτικοί του Ν. Λασιθίου που θα υποβάλλουν την αίτηση τους απευθείας στο ΚΠΕ Αρχανών, λόγω μη κάλυψης της θέσεως Υπευθύν-ου/-ης Π.Ε στο Νομό τους.

Σεμινάριο για την Ανακύκλωση

Το ΚΠΕ Βάμου, στα πλαίσια της Δράσης 1 του υποέργου του ΤΔΕ/Υ του ΕΙΝ, που χρηματοδοτείται κατά 65% από την Ε.Ε και κατά 35% από Εθνικούς
πόρους, οργανώνει συνεργασία με τις Δ/νσεις Α & Β/θμιας Εκπ/σης των 4 Νομών της Κρήτης μονοήμερο σεμινάριο, για 40 Εκπαιδευτικούς Α & Β/θμιας Εκπ/σης των 4 Νομών της Κρήτης, για τους 7 Υπευθύνους ΠΕ Κρήτης για τα μέλη της συντονιστικής Επιτροπής και της Παιδαγωγικής ομάδας του Περιφερειακού Δικτύου, με τίτλο : «Αλλάξτε συμπεριφορές: ΑνακυκλωSOSτε»
Στόχος του Σεμιναρίου η ενημέρωση των Εκπ/κών για το συγκεκριμένο Δίκτυο, που ιδρύθηκε από το ΚΠΕ Βάμου με απόφαση της ΠΔΕ Κρήτης και η επιμόρφωση τους σε θέματα, που αφορούν την ανακύκλωση, την εξοικονόμηση ενέργειας για την υλοποίηση σχετικών προγραμμάτων ΠΕ στα Σχολεία τους.
Επίσης θα πραγματοποιηθεί η πρώτη συνάντηση της συντονιστικής επιτροπής και της παιδαγωγικής ομάδας του Δικτύου.
Η επιλογή των εκπαιδευτικών, οι οποίοι πρέπει να υλοποιούν φέτος ή να έχουν υλοποιήσει την προηγούμενη σχολική χρονιά πρόγραμμα σχετικό με το Δίκτυο, θα γίνει με ευθύνη των Υπευθύνων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης των Νομών της Κρήτης ή των Δ/ντών Εκπ/σης (Ν.Λασιθίου). Για το λόγο αυτό καλούνται οι εκπαιδευτικοί, που πληρούν τα σχετικά κριτήρια να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους, αποστέλλοντας την συνημμένη αίτηση, για συμμετοχή στο σεμινάριο, μέχρι την Παρασκευή 13.03.2009 ώρα 12:00, στους/στις υπεύθυνους/ες Π.Ε. Οι Υπεύθυνοι/ες Π. Ε. θα καταρτίσουν τους αξιολογικούς πίνακες και θα τους διαβιβάσουν με φαξ στο ΚΠΕ Βάμου την Δευτέρα 16.03.2009, οπότε και το ΚΠΕ Βάμου θα διαβιβάσει το αίτημα της έγκρισης στην ΣΕΠΕΔ, για τη μετακίνηση τους. Στο σεμινάριο μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι υπεύθυνοι Π.Ε. Α & Β/βθμιας εκπαίδευσης των Νομών της Κρήτης.
Τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και διατροφής των εισηγητών και η αμοιβή εισήγησης , η διαμονή για Υπευθύνων ΠΕ και τα έξοδα διαμονής (για τις 7.04.09) όσων από τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς υπηρετούν σε σχολικές μονάδες που βρίσκονται σε απόσταση μεγαλύτερη των 50 χιλ. από την έδρα του ΚΠΕ καθώς και τα έξοδα διατροφής όλων των συμμετεχόντων εκπαιδευτικών θα καλυφθούν από τα Υποέργα των ΚΠΕ Βάμου στα πλαίσια του Τεχνικού Δελτίου Έργου που έχει υποβάλλει στο ΕΠΕΑΕΚ το ΕΙΝ και το οποίο συγχρηματοδοτείται κατά 65% από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και κατά 35% από Εθνικούς Πόρους. Γνωρίζουμε επίσης ότι τα έξοδα μετακίνησης και οι αμοιβές θα πληρωθούν μετά την ολοκλήρωση του σεμιναρίου και αφού υποβληθούν ΟΛΑ τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής των μελών των ΠΟ των ΚΠΕ, που συμμετέχουν στη συντονιστική επιτροπή ή την παιδαγωγική ομάδα θα καλυφθούν από τα ΤΔ/υ του ΚΠΕ Βάμου (χλμ. απόσταση άνω των 50 χλμ.)
Προβλέπεται να καλυφθούν έξοδα μετακίνησης εκπαιδευτικών των οποίων η οργανική θέση είναι άνω των 50 χλμ από το ΚΠΕ Βάμου.
Πρόγραμμα
Τετάρτη 8 Απριλίου 2009

08:30-09:00 Προσέλευση
09:00-09:15 Χαιρετισμοί
09:15-09:30 Αλεξανδρίδου Μαίρη, Υπεύθυνη ΚΠΕ Βάμου: Παρουσίαση Περιφερειακού Δικτύου : Σκοποί , Στόχοι, Δράσεις
09:30-10:00 Βαρδάκης Μ., ΔΕΔΙΣΑ: "Διαχείριση ανακύκλωση απορριμμάτων"
10:00-10:15 Μιχελάκης Δ. Αναπληρωτής Υπ.ΚΠΕ Βάμου : "Ανακύκλωση μπαταριών"
10:15-11:00 Ενεργειακό Κέντρο Κρήτης :Μ.Καταντωνάκη: "Εξοικονόμηση Ενέργειας μέσω ανακύκλωσης. Πλεονεκτήματα -Μειονεκτήματα"
11:00-11:15 Διάλειμμα - Καφές
11:15-13:30 Παιδαγωγική Ομάδα ΚΠΕ Βάμου:
3 Παράλληλα Εργαστήρια ανακύκλωσης : Ξύλο, χαρτί, γυαλί, πέτρα, κομπόστ
13:30-14:30 Παρουσίαση 3 προγραμμάτων Σχολείων Α & Β/ θμιας με θέμα την ανακύκλωση
Α. Λίβα Άννα 2ο ΕΠΑΛ Ηρακλείου
Β.Ναθαναήλ Ευαγγελία- Λιτσάκη Μαριέττα Γ/σιο Πλατανιά
Γ. Γιαλούρη Μαρία 10ο ΔΣ Χανίων
15:00 Γεύμα
17:00 Αξιολόγηση – Παραλαβή βεβαιώσεων
17:00-19:00 Συνεδρίαση Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου και Παιδαγωγικής Ομάδας

Η Υπεύθυνη
Μ. Αλεξανδρίδου

Κλιματική αλλαγή

Οικολογικές οργανώσεις και Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Η σχέση των οικολογικών οργανώσεων με την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι πάρα πολύ παλιά. Το οικολογικό κίνημα κάνει την εμφάνισή του στη δεκαετία του ’60, μια περίοδο άνθισης των κοινωνικών κινημάτων και της αμφισβήτησης της σύγχρονης κοινωνίας, του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης και των συνεπειών τους στους ανθρώπους.

Την ίδια αυτή περίοδο αναπτύσσεται το κίνημα της αντιαυταρχικής αγωγής και η προσπάθεια αλλαγής του σχολείου με έμφαση στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών, την έξοδο από τους τέσσερις τοίχους του σχολείου και τη σύνδεση του σχολείου με την κοινωνία και τη φύση, την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και δράσης για την αλλαγή της κοινωνίας, τη χρήση μεθόδων ομαδικής εργασίας που αξιοποιούν και σέβονται τις ιδιαιτερότητες του κάθε μαθητή, τη δημοκρατική οργάνωση του σχολείου και την αμφισβήτηση κάθε αυθεντίας.

Η οικολογία λοιπόν και η αντιαυταρχική αγωγή είναι παιδιά της ίδιας περιόδου αμφισβήτησης, της εποχής του Μάη του ’68 και των μεγάλων κοινωνικών αλλαγών που ακολούθησαν.

Σαν παιδιά λοιπόν της ίδιας εποχής οικολογία και αντιαυταρχική αγωγή συνδέονται στενά. Ο ίδιος ο ορισμός της οικολογίας ως «λόγος για τον οίκο», για οτιδήποτε μας περιβάλλει δηλαδή, γιατί σπίτι μας είναι η Γη, με τα ζώα, τα φυτά και τους ανθρώπους της είναι που καλεί σε αναθεώρηση των σχέσεών μας με τη φύση και τους άλλους ανθρώπους, μας ωθεί δηλαδή στην κριτική σκέψη, στην ομαδική δράση για την αλλαγή της κοινωνίας, στην αμφισβήτηση αυθεντιών που θεωρούσαν δεδομένα τα πυρηνικά, τους πολέμους, την υπερκατανάλωση, τη μόλυνση, τη φτώχεια κλπ, στην ανάπτυξη της δημοκρατίας και της συμμετοχής των πολιτών για να λύνουν τα προβλήματά τους.

Από τότε σημειώνονται προσπάθειες να μπουν οι οικολογικές ιδέες στο σχολείο, μιας κι αναγνωρίζεται η αναγκαιότητα να αλλάξουν οι άνθρωποι τρόπο ζωής, συνήθειες και νοοτροπίες (π.χ. για τα σκουπίδια, για τη διατροφή κ.ο.κ.). Έτσι, πολλές οικολογικές οργανώσεις, πέρα από την άμεση δράση τους για την επίλυση συγκεκριμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων (π.χ. για την φαλαινοθηρία, ενάντια στα πυρηνικά εργοστάσια και την ατμοσφαιρική ρύπανση), στρέφονται και στην προσπάθεια αλλαγής των συνειδήσεων των πολιτών, που θεωρούν ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις και στην αλλαγή της πολιτικής των κυβερνήσεων, των Δήμων και κάθε τοπικής ή υπερτοπικής εξουσίας.

Δεν θα μπορούσε κανείς να αντισταθεί στον πειρασμό να σημειώσει το χαρακτηριστικό απόσπασμα από το εξαιρετικό βιβλίο της Χανιώτισσας συγγραφέως Μάρως Δούκα, «Αθώοι και φταίχτες», που αναφέρεται στην τοπική ιστορία των Χανίων μέσα από την επιστροφή μετά από χρόνια ενός Τουρκοκρητικού. Στο βιβλίο αυτό γίνεται αναφορά και στη σύγχρονη τοπική Ιστορία, στην ανάπτυξη των οικολογικών ιδεών στην πόλη και στο κίνημα υπεράσπισης της παραλίας και της δημόσιας έκτασης των Αγίων Αποστόλων, λίγο έξω από τα Χανιά:

«Ξέρεις τι τους εμποδίζει να προχωρήσουν; Δε θα το πιστέψεις, οι δικές σας φωνές, πόσοι είσαστε, καμιά εικοσαριά; Εσείς οι είκοσι, λοιπόν, και οι εφτά χιλιάδες υπογραφές που μαζέψατε τους πειράζουν, όχι ότι δεν θα μπορούσαν να προχωρήσουν φτύνοντάς σας, τους τσούζει όμως…» (σελ.136).

Αναφέρεται το βιβλίο σε πραγματικά γεγονότα, έχοντας βέβαια προσθέσει το μυθιστορηματικό στοιχείο. Η Επιτροπή Ενάντια στο Ξεπούλημα των Αγίων Αποστόλων έχει μπλοκάρει την ιδιωτικοποίηση και την τσιμεντοποίηση της περιοχής αυτής με τις 4 παραλίες, το δάσος και αρχαιολογικά ευρήματα, εδώ και 10 χρόνια, έχοντας μαζέψει πάνω από 11.500 υπογραφές πλέον!

Άρα, κλειδί για την αλλαγή της κοινωνίας προς πιο φιλοπεριβαλλοντικές στάσεις είναι και το σχολείο, γι’ αυτό και αναπτύσσονται μια σειρά προτάσεις Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης από οικολογικές οργανώσεις, είτε με τη μορφή σχεδίων μαθημάτων, είτε με τη μορφή εκπαιδευτικού υλικού για τα σχολεία

• Διαφάνειες

(π.χ. για το γυπαετό με τη συνεργασία της Ορνιθολογικής Εταιρείας και του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης),

• Βίντεο - DVD

(π.χ. για το γυπαετό και τον Μαυροπετρίτη με τη συνεργασία Ορνιθολογικής Εταιρείας και Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, για τη φώκια από την Εταιρεία Μελέτης και Προστασίας της Φώκιας, για τη θαλάσσια χελώνα από τον Αρχέλων)

• CD-ROM

(πρόσφατα το WWF για το κλίμα, ο Αρχέλων για τη θαλάσσια χελώνα. Περιλαμβάνουν πληροφορίες, φωτογραφίες, εκπαιδευτικά παιχνίδια, βίντεο)

• Eκπαιδευτικά παιχνίδια

(παιχνίδι με κάρτες από Φιλοζωικό σύλλογο του Ηρακλείου σε συνεργασία με τον Υπεύθυνο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ/νσης Π.Ε. Ηρακλείου, επιτραπέζιο παιχνίδι για τη χελώνα από τον Αρχέλων)

• Κόμικς
• Iστοσελίδες με φωτογραφίες και πληροφοριακό υλικό

(π.χ. η Ορνιθολογική Εταιρεία www.ornithologiki.gr, η Greenpeace www.greenpeace.gr, το WWF έχει και σχέδια μαθημάτων www.wwf.gr, www.ecocrete.gr ο δικτυακός τόπος των οικολογικών οργανώσεων της Κρήτης. Υπάρχουν άπειρες ιστοσελίδες και δικτυακοί τόποι οικολογικών οργανώσεων που μπορούμε να αξιοποιήσουμε. Μέσα από τις «Συνδέσεις» του www.ecocrete.gr μπορούμε να βρούμε εκατοντάδες άλλες ιστοσελίδες).

• Εκπαιδευτικά πακέτα

Από τα πρώτα που κυκλοφόρησαν ήταν η «Βαλίτσα της χελώνας» από τον Αρχέλων με διαφάνειες διαφορετικές για κάθε ηλικία, φωτογραφίες, βίντεο και πληροφοριακό υλικό. Αντίστοιχο είναι το πακέτο «Βαλίτσα της φώκιας» της Εταιρείας Μελέτης και Προστασίας της Φώκιας Mom με βίντεο, διαφάνειες, παζλ κλπ. Η περιβαλλοντική οργάνωση «Αρκτούρος» έχει επίσης ετοιμάσει εκπαιδευτικό πακέτο για την αρκούδα που περιλαμβάνει σχέδια μαθημάτων, λογοτεχνικά κείμενα, ιδέες για δραστηριότητες και παιχνίδια. Το Δίκτυο Μεσόγειος SOS έχει ετοιμάσει ένα χρήσιμο εκπαιδευτικό πακέτο για το Νερό.

Από τα παλιότερα εκπαιδευτικά πακέτα με φύλλα εργασίας κλπ είναι το «Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Δημοτικό Σχολείο» του WWF και το «Βιώσιμες πόλεις» της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς.

Για τα ζώα (κυρίως τα αδέσποτα και τα ζώα συντροφιάς) πρόσφατα ετοίμασαν εκπαιδευτικό πακέτο ο Φιλοζωικός σύλλογος του Ηρακλείου μαζί με τον Υπεύθυνο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Δ/νσης Π.Ε. Ηρακλείου Δ. Αποστολάκη. Η ομάδα «Ποδηλάτρεις» των Χανίων ετοίμασε εκπαιδευτικό πακέτο για το Ποδήλατο που περιλαμβάνει σχέδια μαθημάτων, ταινίες, παρουσίαση της ιστορίας του ποδηλάτου κλπ.

• Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

Τα πλέον γνωστά είναι τα Δίκτυα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που ίδρυσε η Εταιρεία Προστασίας της Φύσης (Οικολογικά σχολεία, Νέοι Δημοσιογράφοι για το Περιβάλλον, Φύση χωρίς σκουπίδια), τα περισσότερα από τα οποία αποτελούν παρακλάδια διεθνών Δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Η Ελληνική Εταιρείας Προστασίας Περιβάλλοντος και Πολιτιστικής Κληρονομιάς έχει φτιάξει το Δίκτυο «Σποράκι».

Το WWF πρόσφατα έφτιαξε το Δίκτυο «Σχολεία για το Κλίμα».

Τι σημαίνει η συμμετοχή ενός σχολείου ή ενός εκπαιδευτικού με την τάξη του σε ένα Δίκτυο Π.Ε; Πρόσβαση σε σχέδια μαθημάτων, εκδόσεις και εκπαιδευτικό υλικό του δικτύου, επικοινωνία με άλλα σχολεία που έχουν το ίδιο θέμα και δυνατότητα να συμμετέχει ο εκπαιδευτικός στην ετήσια συνάντηση του Δικτύου για 2-3 μέρες σε κάποιο ΚΠΕ για ανταλλαγή εμπειριών, ιδεών και απόψεων. Τα σχέδια και οι ιδέες μαθημάτων και τα παιχνίδια, κατασκευές κλπ που στέλνονται στους εκπαιδευτικούς είναι πάρα πολύ καλά και μπορούν να βοηθήσουν πάρα πολύ σε μια γκάμα θεμάτων (Νερό, Ενέργεια, Δάσος, Απορρίμματα κλπ)..

Για το θέμα των Δικτύων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης υπήρξε παλιότερα, πριν μερικά χρόνια, κόντρα με το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο είχε στείλει εγκύκλιο που έλεγε ότι δεν είναι αναγνωρισμένα τα Δίκτυα Π.Ε. των οικολογικών οργανώσεων κι ότι αναγνωρίζει μόνο όσα ιδρύονται από Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ή Διευθύνσεις και Υπεύθυνους Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης μετά από έγκριση του ΥΠΕΠΘ. Η κόντρα αυτή ξεπεράστηκε με συμβιβασμό στην πορεία, και το Υπουργείο όρισε σε κάθε Δίκτυο που αναγνωρίζει Συντονιστική Επιτροπή με επικεφαλής και σύνθεση που ορίζει το ίδιο με τη συμμετοχή των οικολογικών οργανώσεων στη Συντονιστική Επιτροπή των Δικτύων που έχουν ιδρύσει. Κάθε χρόνο το Υπουργείο στέλνει κατάλογο με τα εγκεκριμένα Δίκτυα Π.Ε.

Οι οικολογικές οργανώσεις επίσης συχνά μπορούν να αξιοποιηθούν και στο σχολείο για συζητήσεις με τα παιδιά και παρουσιάσεις POWERPOINT για συγκεκριμένα θέματα, ενώ ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η συμβολή τους σε επισκέψεις μας στο πεδίο, π.χ. η ξενάγηση ενός τμήματος μαθητών σε ένα σημαντικό βιότοπο, η παρατήρηση πουλιών με τηλεσκόπια και κιάλια σε λίμνες, η διοργάνωση εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ύπαιθρο (κυνήγι θησαυρού στο δάσος, παιχνίδι «κυνηγός και θήραμα» κ.ά.).

Βασικός κανόνας στη σχέση μας ως εκπαιδευτικών με τις οικολογικές οργανώσεις είναι ότι τις βλέπουμε ως μια πηγή πληροφόρησης και άντλησης υλικού, ως βοηθό και συνεργάτη, όχι όμως και ως παντογνώστη. Συμβαίνει κάποιες φορές το υλικό που διαθέτουν οι οικολογικές οργανώσεις να μην είναι προσαρμοσμένο για τους μαθητές της τάξης μας. Ο τελικός κριτής για το τι είναι κατάλληλο και προσαρμοσμένο για τις ανάγκες μιας τάξης είναι ο εκπαιδευτικός της τάξης αυτής.

Γι’ αυτό το λόγο είναι σημαντικό, πριν την επίσκεψη κάποιου μέλους οικολογικής οργάνωσης στο σχολείο, ή πριν μια επίσκεψή μας σε χώρο όπου θα μας ξεναγήσουν, ο εκπαιδευτικός να έχει συζητήσει με αυτόν/ήν από την οικολογική οργάνωση που θα έρθει σε επαφή με τα παιδιά, έτσι ώστε από κοινού να σχεδιάσουν το τι θα γίνει, πώς θα ειπωθούν κάποια πράγματα. Κι αυτό γιατί οι οικολογικές οργανώσεις μπορεί να γνωρίζουν ένα θέμα καλά, όμως ο τρόπος που θα δοθεί στα παιδιά είναι κάτι που χρειάζεται τη συμβολή ενός εκπαιδευτικού, κατά προτίμηση του εκπαιδευτικού της τάξης. Εννοείται βέβαια, ότι δεν αφήνουμε την τάξη μας μόνη με τον προσκεκλημένο μας ή με τον ξεναγό. Και γιατί σε τελική ανάλυση εμείς έχουμε την ευθύνη για τα παιδιά, και γιατί χρειάζεται και θέλει τη βοήθειά μας, και γιατί τα παιδιά αισθάνονται πολύ καλύτερα με την παρουσία του εκπαιδευτικού, και γιατί πρέπει να γνωρίζουμε τι ακριβώς γίνεται στη διάρκεια αυτής της δραστηριότητας, έτσι ώστε να συζητήσουμε γι΄ αυτή τη δραστηριότητα με τα παιδιά μετά, κάτι που δεν πρέπει να αμελούμε, καθώς αποτελεί «επανάληψη», αξιολόγηση των γνώσεων που αποκτήθηκαν αλλά και ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των παιδιών και της δυνατότητάς τους να εκφράζονται, να αφηγούνται εμπειρίες τους.

Ακόμη, όπως είπαμε, οι οικολογικές οργανώσεις είναι μία πηγή πληροφόρησης. Δε σημαίνει πως αυτά που μας λένε είναι κατ’ ανάγκη σωστά. Θα πρέπει να τα βλέπουμε με κριτική ματιά, όπως με κριτική ματιά θα πρέπει να μάθουμε τα παιδιά να βλέπουν κάθε πληροφορία, ακόμη και το σχολικό βιβλίο, θα πρέπει να αναζητούμε τις αντίθετες απόψεις και να μαθαίνουμε τα παιδιά να τις συγκρίνουν πριν καταλήξουν σε μια άποψη μετά από διάλογο. Έτσι μόνο διαμορφώνουμε αυριανούς ενεργούς πολίτες με κριτική σκέψη απαραίτητη για τη δημοκρατία.

Φώτης Ποντικάκης

Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Π.Ε. Χανίων

http://perivallontikihania.blogspot.com/

Το κείμενο αυτό αποτελεί εισήγηση στο Σεμινάριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Βάμου στην Παρασκευή 6 Μαρτίου 2009.

Τσάντες σουπερμάρκετ

Σεμινάριο στο ΚΠΕ Ιεράπετρας

Στο Σεμινάριο του ΚΠΕ Ιεράπετρας για το Δίκτυο "Οικολογικά Σχολεία" που πραγματοποιείται από 6 έως 8 Μαρτίου 2009, από τα Χανιά συμμετέχουν οι παρακάτω εκπαιδευτικοί:

1. Πουλτουχίδου Βικτωρία, 8ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων.
2. Παπαδομανωλάκη Ευαγγελία, 8ο Δημοτικό Σχολείο Χανίων.
3. Κατσιφαράκη Θηρεσία, 2ο Ολοήμερο Νηπιαγωγείο Χανίων.
4. Καρτσάκης Δημήτριος, Δημοτικό Σχολείο Περιβολίων Χανίων.
Αναπληρωματικός
1. Φουντουλάκης Εμμανουήλ, Δημοτικό Σχολείο Πλατανιά Χανίων.

Περισσότερα στο δικτυακό τόπο του ΚΠΕ Ιεράπετρας:
http://kpe-ierap.las.sch.gr

Η ανακύκλωση κι οι χορηγοί

Μια έκπληξη περιμένει όποιον αντικρίσει το εκπαιδευτικό πακέτο – βαλιτσάκι για την Ανακύκλωση που ετοίμασε η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης. Όπως αναφέρεται ήδη απέξω, το εκπαιδευτικό αυτό πακέτο φτιάχτηκε «με την ευγενική υποστήριξη της Χ εταιρείας κινητής τηλεφωνίας» (δεν αναφέρουμε το όνομα της εταιρείας διότι θα τη διαφημίζαμε κι εμείς με αυτό το κείμενο).

Αμέσως προκύπτουν κάποια ερωτηματικά:
Γιατί όχι με κρατικά (ελληνικά ή ευρωπαϊκά) κονδύλια;
Προφανώς, οι περικοπές των δαπανών για τη Δημόσια Δωρεάν Παιδεία στη χώρα μας οδηγούν σε τέτοια φαινόμενα. Όταν είσαι από τους τελευταίους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τον ΟΟΣΑ στις δημόσιες δαπάνες για την Παιδεία, είναι αναμενόμενο να κάνουν πάρτι οι χορηγοί. Όπου λείπει το κράτος, χορεύουν οι χορηγοί. Αλλά, αλήθεια, πόσο κολακευτικό είναι για έναν υπουργό Παιδείας να προλογίζει έκδοση μιας υπηρεσίας αρμοδιότητάς του, η οποία κυκλοφορεί «με την ευγενική χορηγία» μιας ιδιωτικής εταιρείας (υπάρχει μέσα πρόλογος του Ευριπίδη Στυλιανίδη); Είναι σα να παραδέχεται δημόσια την αποτυχία του υπουργείου του και της κυβέρνησής του να εξασφαλίσει κονδύλια από τον κρατικό προϋπολογισμό αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Ενδεικτικά και μόνο αναφέρουμε ότι, με βάση ευρωπαϊκή οδηγία, όλες οι χώρες μέλη υποχρεούνται να προχωρήσουν στην ανακύκλωση, και στα πλαίσια της εφαρμογής αυτής της οδηγίας στην Ελλάδα, όλες οι εταιρείες πληρώνουν φόρο για τις συσκευασίες που χρησιμοποιούν για τα προϊόντα τους, ώστε να προχωρήσει η διαδικασία ανακύκλωσής τους.

Γιατί δε διατίθενται τα χρήματα από αυτό το φόρο για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για την Ανακύκλωση και την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση αλλά και για να καλύψουν προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης; Μήπως γιατί γίνονται σποτάκια στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο κι ολοσέλιδες διαφημίσεις στις εφημερίδες και τα περιοδικά, καλλιεργώντας τη διαπλοκή με συγκεκριμένα ΜΜΕ; Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μαθαίναμε πόσα ακριβώς χρήματα εισπράττονται από αυτό το φόρο στις συσκευασίες και πού συγκεκριμένα διατίθενται. Όπως θα ήταν πολύ αποκαλυπτικό και διδακτικό να μαθαίναμε πού ακριβώς πηγαίνει ο «περιβαλλοντικός» φόρος στη βενζίνη, που υποτίθεται πρέπει να πηγαίνει σε δραστηριότητες προστασίας του περιβάλλοντος. Μήπως –μεταξύ άλλων- πάει υπέρ ανεγέρσεως ιερών ναών κι υπέρ συγκεκριμένων πολιτιστικών συλλόγων; Ποιος ελέγχει εάν όντως διατίθενται για το περιβάλλον;
Πώς χρησιμοποιούν οι εταιρείες τέτοιες χορηγίες;
Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι τα κίνητρα μιας τέτοιας χορηγίας από μια εταιρεία δεν είναι απλά να πετύχουν κάποια φοροαπαλλαγή ή φορολογική ελάφρυνση, κάποιες εταιρείες το βλέπουν (και είναι) σα μια μορφή διαφήμισης. Μήπως το επόμενο βήμα θα είναι, με βάση το αγγλικό πρότυπο, να βάλουμε διαφημίσεις στην αυλή και τις αίθουσες του σχολείου όπως στα γήπεδα, ή στα βιβλία και στα θρανία ακόμα; Και βεβαίως δεν είμαστε υπέρ της απαγόρευσης των διαφημίσεων γενικώς, αλλά δεν θα πρέπει να υπάρχουν κάποια όρια στη διαφήμιση; Πόσο θεμιτή είναι η διαφήμιση που απευθύνεται σε παιδιά, σε καταναλωτές δηλαδή οι οποίοι δεν έχουν αναπτύξει ακόμα κριτική συνείδηση; Υπενθυμίζουμε εδώ την αναγκαιότητα και στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο να μην προβάλλονται διαφημίσεις που απευθύνονται σε παιδιά. Πρόσφατα μάλιστα διαβάζαμε ότι οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας προσανατολίζονται στην παραγωγή κινητών για παιδιά, προσαρμόζοντας ανάλογα και το σχεδιασμό των νέων κινητών τηλεφώνων, ή σχεδιάζοντας κινητά με κινούμενα σχέδια, απλές οδηγίες κλπ για τους νέους πελάτες, τα παιδιά. Μήπως η συγκεκριμένη κίνηση λοιπόν της εταιρείας κινητής τηλεφωνίας να χρηματοδοτήσει εκπαιδευτικό υλικό που απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς και παιδιά, είχε αυτό ακριβώς κατά νου, τους μελλοντικούς, νέους πελάτες, τα παιδιά; Καλό θα είναι ίσως να θυμίσουμε ότι οι όποιες επιπτώσεις της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από τα κινητά είναι πολλαπλάσιες στα παιδιά, τα οποία βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη και ο φλοιός του εγκεφάλου τους είναι λεπτότερος. Γι’ αυτό και πολλοί ειδικοί συνιστούν να κρατάμε μακριά τα παιδιά από τη χρήση κινητών τηλεφώνων.

Ένας άλλος τρόπος χρήσης τέτοιων φιλοπεριβαλλοντικών χορηγιών είναι το λεγόμενο greenwashing, το «πράσινο ξέπλυμα χρήματος» θα το μεταφράζαμε, δηλαδή η απόπειρα μιας εταιρείας με βεβαρημένο περιβαλλοντικό μητρώο, να φτιάξει τη δημόσια εικόνα της (το image). Έτσι είδαμε πριν χρόνια να χρηματοδοτεί πετρελαιοβιομηχανία έκδοση για τα πουλιά (γι’ αυτά που πλήττονται από τις πετρελαιοκηλίδες και τη μόλυνση που προκαλεί η χρήση του πετρελαίου, μαζί με τους ανθρώπους και την υπόλοιπη φύση). Έτσι, τώρα, μια εταιρεία κινητής τηλεφωνίας επιχειρεί να φτιάξει τη δημόσια εικόνα της και με τέτοιες «οικολογικές» χορηγίες. Μια δημόσια εικόνα που έχει πληγεί από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας που ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια στις γειτονιές, στις ταράτσες πολυκατοικιών, συχνά χωρίς άδεια, ή και δίπλα σε σχολεία και νοσοκομεία και εκατοντάδες επιτροπές πολιτών σε ολόκληρη τη χώρα αγωνίζονται να τις απομακρύνουν από τη γειτονιά τους. Πόσο ειλικρινείς «φίλοι του περιβάλλοντος» (δηλαδή και των ανθρώπων, γιατί κι οι άνθρωποι είναι μέρος του περιβάλλοντος, της φύσης) είναι, όταν ακολουθούν τέτοιες πρακτικές, όταν μας επιβάλλουν τεχνολογίες που δεν έχουν αποδείξει ότι δε βλάπτουν την υγεία;

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, τότε μόνο είναι πράγματι Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, όταν είναι μακριά από εξαρτήσεις που δημιουργούνται από τέτοιες χορηγίες. Πώς θα αναπτύξεις κριτική σκέψη, που είναι από τους βασικούς στόχους της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, όταν η δραστηριότητά σου στο σχολείο, η έκδοση, το πρόγραμμα κλπ, εξαρτώνται από τα κονδύλια ενός χορηγού, Πώς θα αναπτύξεις οικολογική συνείδηση, από τους βασικούς επίσης στόχους της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, όταν αυτός που δρα υπέρ της ανακύκλωσης, ταυτόχρονα σπέρνει κεραίες στις γειτονιές; Η Οικολογία πάνω απ’ όλα είναι ολιστική, συνολική σκέψη, που συνδέει τα πράγματα μεταξύ τους, τη φύση με τον άνθρωπο και την κοινωνία. Η μονοδιάστατη σκέψη, «είμαι υπέρ της ανακύκλωσης» αλλά ταυτόχρονα μια άλλη πλευρά της ζωής μου είναι εντελώς αντιπεριβαλλοντική, δεν είναι οικολογία, δεν μπορεί να είναι Περιβαλλοντική Εκπαίδευση. Το ζητούμενο οικολογίας και Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης είναι να βρούμε το κοινό νήμα μιας συνολικής οικολογικής στάσης ζωής, η δημιουργία μιας δίκαιης κοινωνίας που σέβεται τη φύση και τον άνθρωπο μαζί.